विद्यमान पिढी

राजघराणे आज

मिरजेच्या पटवर्धन घराण्याचा वारसा पुढे नेणारे सदस्य.

घराण्याचे प्रमुख

मिरजेचे राजासाहेब व राणीसाहेब

हिज हायनेस श्रीमंत गंगाधरराव माधवराव ऊर्फ बाळासाहेब पटवर्धन महाराज
जन्म
१९४६, मिरज
शिक्षण
बी.कॉम., बीएमसीसी, पुणे (१९६६)
भूमिका
घराण्याचे प्रमुख

मिरजेचे राजासाहेब

हिज हायनेस श्रीमंत गंगाधरराव माधवराव ऊर्फ बाळासाहेब पटवर्धन महाराज

उद्योजक · विश्वस्त

संस्थानच्या अखेरच्या वर्षांत, १९४६ मध्ये मिरज येथे जन्मलेले हिज हायनेस आपल्या पिढीतील अग्रणी उद्योजकांपैकी एक बनले.

उद्योग

  • १९६७: फाइन पॅकेजिंग प्रा. लि. ची स्थापना — भारतातील नालीदार खोक्यांच्या उद्योगातील अग्रणी.
  • १९७१: मिरज ग्लास लि. ची स्थापना — प्रदेशातील पहिला मोठा काचनिर्मिती कारखाना, जो पुढे आशियातील सर्वांत मोठ्या काचकारखान्यांपैकी एक बनला.
  • १९७२–१९८६: मिरज इलेक्ट्रिक सप्लाय लि. चे अध्यक्ष व १९८६ पर्यंत व्यवस्थापकीय संचालक; मिरज प्रदेशातील वीजयंत्रणेचे आधुनिकीकरण.
  • १९९० पासून: पुण्यात काच, औद्योगिक पूरक उद्योग, वाहनांचे सुटे भाग व माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रांत उद्योग उभारले.
  • २०००: पुण्यात सूर्या इन्क्युबेशन सेंटरची स्थापना — आजचे इंडिया को-इन्क्युबेशन सेंटर — 'इन्क्युबेशन' हा शब्द रूढ होण्याच्या कितीतरी आधी नवउद्योजकांना पाठबळ.
  • आज: यू. जी. पटवर्धन सर्व्हिसेस प्रा. लि. व माधवराजे अ‍ॅडव्हायझर्स प्रा. लि. चे अध्यक्ष एमेरिटस.

घराण्याचा वारसा

आपले पणजोबा हिज हायनेस श्रीमंत सर गंगाधरराव बाळासाहेब महाराज यांनी सुरू केलेल्या गणेश कलागृह या मशीन-टूल्स कार्यशाळेचा वारसा त्यांनी पुढे चालवला आणि २००५ मध्ये ती पटवर्धन इंजिनिअरिंगमध्ये विलीन होईपर्यंत तिचे व्यवस्थापन पाहिले.

मिरजेची सेवा

१९९९ मध्ये ते देवस्थान धर्मादाय शिक्षण ट्रस्टचे विश्वस्त झाले — ही जबाबदारी त्यांना पणजोबांकडून वारसाने मिळाली. २०१० मध्ये त्यांनी मिरज ट्रस्टची स्थापना केली; हा ट्रस्ट वार्षिक गणेश मिरवणूक, बुद्धिबळ स्पर्धा आणि पूर्वीच्या मिरज संस्थानात सांस्कृतिक व धार्मिक कार्यक्रमांद्वारे समाजाला एकत्र आणतो.

हर हायनेस श्रीमंत सौ. उमाराजे गंगाधरराव पटवर्धन महाराज
जन्म
१९५२, पुणे
विवाह
१९६९
शिक्षण
अर्थशास्त्रात बी.ए. व एम.ए., फर्ग्युसन कॉलेज, पुणे; बी.एड.
सादर स्मरण · १९५२–२०२४

मिरजेच्या राणीसाहेब

हर हायनेस श्रीमंत सौ. उमाराजे गंगाधरराव पटवर्धन महाराज

शिक्षणतज्ज्ञ · संस्थाउभारणी · कलांच्या आश्रयदात्या

पुण्यात जन्मलेल्या हर हायनेस यांचे शिक्षण जयपूरच्या महाराणी गायत्री देवी स्कूलमध्ये झाले आणि १९६९ मध्ये त्यांचा मिरजेच्या राजघराण्यात विवाह झाला. विवाहानंतर त्यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजमधून अर्थशास्त्रातील पदव्या आणि त्यानंतर बी.एड. पूर्ण केले.

शिक्षणतज्ज्ञ

१९६९ मध्ये त्यांनी पुण्यात ब्लू बेल्स नर्सरी स्कूलची स्थापना केली — शहरातील सुरुवातीच्या स्वतंत्र बालवाड्यांपैकी एक — आणि २०२३ पर्यंत पन्नासहून अधिक वर्षे तिचे नेतृत्व केले. फ्लेम युनिव्हर्सिटी, सिंहगड इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी आणि इतर संस्थांत अभ्यागत प्राध्यापक म्हणून त्यांनी इंग्रजी संवाद, नेतृत्व व सॉफ्ट स्किल्स शिकवले, तसेच पदवीधर व तरुण व्यावसायिकांसाठी मिरजेत फिनिशिंग स्कूल व प्रशिक्षण अकादमी सुरू केली.

संगीत व चित्रकला

हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताच्या जाणकार असलेल्या उमाराजे पन्नासहून अधिक राग ओळखत व गात; त्यांना गोल्फचीही आवड होती. उत्तरायुष्यात त्यांनी मोठ्या उत्साहाने चित्रकला सुरू केली; कलांच्या आश्रयदात्या असलेल्या त्यांच्या सासूबाई व आजेसासूबाई ही त्यांची प्रेरणा होती. व्यक्तिचित्रे आणि आपल्या लाडक्या श्वानांची चित्रे काढणे त्यांना विशेष प्रिय होते; ऐतिहासिक युद्धप्रसंगांच्या चित्रमालिकेवरही त्या काम करत होत्या.

त्यांनी जपलेली कार्ये

प्राण्यांवर, विशेषतः श्वानांवर, त्यांचे निस्सीम प्रेम होते. त्यांच्या प्रोत्साहनाने त्यांच्या नातवाने महाविद्यालयात प्राणी-आरोग्य मोहीम सुरू केली; एकाच मोहिमेत १०० हून अधिक श्वानांचे लसीकरण झाले. आपल्या आजेसासूबाईंच्या स्मरणार्थ त्यांनी राणी लक्ष्मीबाईसाहेब वादविवाद करंडक सुरू केला, जेणेकरून मुलांना आपले विचार मांडण्याचे व्यासपीठ मिळावे.

त्यांनी शिकवलेले विद्यार्थी, उभारलेल्या संस्था आणि जपलेली कार्ये यांतून त्यांचा वारसा आजही जिवंत आहे.

पुढील वारस

मिरजेचे युवराजसाहेब व युवराणीसाहेब

हिज हायनेस श्रीमंत माधवराजे रामराजे ऊर्फ रावसाहेब पटवर्धन महाराज आणि हर हायनेस श्रीमंत सौ. अनुसयाराजे माधवराजे पटवर्धन महाराज
हिज हायनेस श्रीमंत माधवराजे रामराजे ऊर्फ रावसाहेब पटवर्धन महाराज आणि हर हायनेस श्रीमंत सौ. अनुसयाराजे माधवराजे पटवर्धन महाराज, मिरजेचे युवराजसाहेब व युवराणीसाहेब
हिज हायनेस श्रीमंत माधवराजे रामराजे ऊर्फ रावसाहेब पटवर्धन महाराज
शाळा
द बिशप्स स्कूल, पुणे
विधी
बी.ए. एलएल.बी., आयएलएस लॉ कॉलेज, पुणे (२०१८–२०२३)
पदव्युत्तर
सार्वजनिक कायद्यात एलएल.एम., युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन (२०२४)
वंश
१७६१ च्या सरंजामापासून बारावी पिढी

मिरजेचे युवराजसाहेब

हिज हायनेस श्रीमंत माधवराजे रामराजे ऊर्फ रावसाहेब पटवर्धन महाराज

अधिवक्ता · विद्वान · विश्वस्त · संचालक

अधिवक्ता व विधी अभ्यासक असलेले युवराजसाहेब घराण्याच्या उद्योगांचे संचालक आहेत आणि राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशनचे व्यवस्थापकीय विश्वस्त म्हणून नेतृत्व करतात.

शिक्षण

पुण्याच्या द बिशप्स स्कूलमध्ये त्यांनी राज्यस्तरीय चार वादविवाद स्पर्धा जिंकल्या आणि त्यांना 'एअर कमांडर सुरी शील्ड फॉर डिक्लमेशन' दोनदा मिळाले. त्यानंतर आयएलएस लॉ कॉलेज, पुणे येथे विधी शिक्षण घेऊन २०२४ मध्ये त्यांनी युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन येथून सार्वजनिक कायद्यात एलएल.एम. पूर्ण केले.

कायदेशीर मदत व पुरस्कार

  • आयएलएस लीगल एड सेलचे विद्यार्थी समन्वयक; नर्मदा बचाओ आंदोलनातील पुनर्वसनबाधितांना मदत करण्यासाठी विद्यार्थी गटाचे नेतृत्व करत मध्य प्रदेशात गेले.
  • आयएलएस लॉ कॉलेजच्या १०१ व्या वर्धापनदिनी त्या वर्षीचा सर्वोच्च सन्मान 'राघवेंद्र फडणीस लीगल एड पुरस्कार', सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती अभय ओका यांच्या हस्ते.
  • संपूर्ण शिक्षकवर्गाने निवडलेले आयएलएस लॉ कॉलेजचे 'उपसर्वोत्तम विद्यार्थी'.
  • व्हेंचर कॅपिटल व प्रायव्हेट इक्विटी कायद्यांवर तीन दिवसांचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम आयोजित करणारे महाविद्यालयातील पहिले विद्यार्थी.
  • लंडनमध्ये 'सिटिझन्स अ‍ॅडव्हाइस'मध्ये ट्रेनी अ‍ॅडव्हायझर; भारतात परतल्यावर आयएलएस लीगल एड सेंटरमध्ये अधिवक्ता म्हणून नोंदणी.

लेखन

समवयस्क पुनरावलोकन केलेल्या नियतकालिकांमध्ये बारापेक्षा अधिक लेख आणि Navigating Law School in India (२०२३) या पुस्तकाचे लेखक.

सार्वजनिक सेवा

मिरजेचा गणपती उत्सव, बुद्धिबळ स्पर्धा आणि कृष्णा नदी महोत्सव आयोजित करणाऱ्या मिरज ट्रस्टचे विश्वस्त. राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशनचे व्यवस्थापकीय विश्वस्त म्हणून ते 'गणेश तलाव स्वच्छता अभियान' आणि तरुण वकील व विद्यार्थ्यांसाठीचा कायदेशीर मदत व इंटर्नशिप कार्यक्रम 'युवा ३६० लीगल' यांचे नेतृत्व करतात.

हर हायनेस श्रीमंत सौ. अनुसयाराजे माधवराजे पटवर्धन महाराज
माहेर
श्री सारंग श्रीनिवास पाटील यांच्या कन्या, कराड
पदव्या
मानसशास्त्रात बी.ए. (ऑनर्स), सिम्बायोसिस कॉलेज, पुणे; एमबीए (मार्केटिंग), एमआयटी स्कूल ऑफ बिझनेस, पुणे

मिरजेच्या युवराणीसाहेब

हर हायनेस श्रीमंत सौ. अनुसयाराजे माधवराजे पटवर्धन महाराज

विश्वस्त · शिक्षिका · कॉर्पोरेट प्रशिक्षक · संवाद तज्ज्ञ

युवराणीसाहेब या कॉर्पोरेट प्रशिक्षक असून दोन संस्थांच्या विश्वस्त आहेत. आयएएस अधिकारी, तीन वेळा लोकसभा सदस्य आणि सिक्कीमचे माजी राज्यपाल श्री श्रीनिवास पाटील यांच्या त्या नात आहेत.

शिक्षण

त्यांचे शालेय शिक्षण पुण्याच्या सेंट मेरीज स्कूलमध्ये आणि ज्युनिअर कॉलेजचे शिक्षण द बिशप्स स्कूल, पुणे येथे झाले. सिम्बायोसिस कॉलेज ऑफ आर्ट्स अँड कॉमर्समधून मानसशास्त्रात बी.ए. (ऑनर्स) आणि पूर्ण शिष्यवृत्तीवर एमआयटी स्कूल ऑफ बिझनेस, पुणे येथून मार्केटिंगमध्ये एमबीए त्यांनी पूर्ण केले.

कारकीर्द

मानसशास्त्र व विपणनाच्या पायावर त्या कॉर्पोरेट प्रशिक्षण व संवाद क्षेत्रात कार्यरत असून संस्थांना मनुष्यबळ, संवाद व नेतृत्वविकासासाठी मदत करतात. सध्या त्या पुण्याच्या सनबीम ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूट्समध्ये प्रशिक्षक आहेत.

सार्वजनिक सेवा

  • राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशनच्या विश्वस्त; 'गणेश तलाव स्वच्छता अभियान' व 'युवा ३६० लीगल' मध्ये योगदान.
  • सातारा जिल्ह्यात सामाजिक कल्याण व तळागाळातील विकासासाठी कार्य करणाऱ्या श्रीनिवास पाटील फाऊंडेशनच्या विश्वस्त.
राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशनच्या कार्यक्रमात मिरजेचे युवराजसाहेब व युवराणीसाहेब
राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशनच्या एका कार्यक्रमात

वारसा पुढे नेताना

ट्रस्ट व फाऊंडेशन

घराण्याचे आजचे सार्वजनिक कार्य हिज हायनेस बाळासाहेब महाराजांनी २०१० मध्ये स्थापन केलेल्या मिरज ट्रस्ट आणि राजासाहेब ऑफ मिरज फाऊंडेशन यांच्या माध्यमातून चालते. मिरजेतील गणपती उत्सव व गणेश मिरवणूक, कृष्णा नदी महोत्सव, बुद्धिबळ स्पर्धा, गणेश तलाव स्वच्छता अभियान आणि युवा ३६० लीगल हे उपक्रम त्यांच्या पाठबळाने चालतात.

घराण्याचे कार्यक्रम इन्स्टाग्राम व फेसबुकवर @patwardhansofmiraj येथे पाहा.